Viêm xoang cấp tính: Nguyên nhân, Triệu chứng và Cách điều trị

Viêm xoang cấp là giai đoạn đầu tiên của bệnh lý viêm xoang. Dù vậy, bệnh thường gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và đời sống sinh hoạt hàng ngày. Việc điều trị sớm sẽ giúp người bệnh phòng ngừa được nhiều biến chứng nguy hiểm. Đồng thời quá trình hồi phục cũng diễn ra nhanh chóng hơn.

Viêm xoang cấp là gì? 

Viêm xoang cấp là tình trạng nhiễm trùng, ứ đọng dịch tại các xoang trong khoảng thời gian dưới 4 tuần. Đây là một trong những bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến nhất ở nước ta hiện nay. Tỷ lệ người Việt có nguy cơ mắc bệnh viêm xoang lên đến 30% và cứ mỗi năm thì có khoảng hơn 800.000 ca nhập viện.

Mặc dù viêm xoang cấp có thể gặp ở nhiều đối tượng nhưng phổ biến nhất là ở độ tuổi 20 – 65 tuổi. Ngoài ra, nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất bao gồm:

Đối tượng thường mắc viêm xoang cấp
Đối tượng thường mắc viêm xoang cấp
  • Trẻ em dưới 6 tuổi
  • Phụ nữ có thai
  • Người có giải phẫu mũi bất thường
  • Người có cơ địa dị ứng
  • Người thường xuyên sống và làm việc trong môi trường ô nhiễm
  • Người bị sâu răng, nhiễm trùng răng
  • Người mắc bệnh viêm đường hô hấp mãn tính
  • Người thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia

Nguyên nhân gây bệnh thường gặp

Nhìn vào nhóm đối tượng dễ bị viêm xoang cấp, có thể thấy hầu như người bệnh đều có điểm chung là sức đề kháng kém. Khi hệ miễn dịch suy giảm, các vi khuẩn, virus, nấm cư trú tại mũi họng có thể thuận lợi phát triển và gây bệnh. Các vi sinh phổ biến gây ra viêm xoang cấp bao gồm: Streptococcus Pneumonia, Haemophilus Influenza, và Moraxella Catarrahalis.…. 

Ngoài ra, viêm xoang cấp cũng có thể đến từ các tác nhân khác như:

Nguyên nhân viêm xoang cấp
Nguyên nhân viêm xoang cấp
  • Nhiễm siêu vi: Cơ chế hình thành bệnh là do các virus làm suy yếu hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm xâm nhập và gây bội nhiễm. Ngoài ra, người bị cảm lạnh, cảm cúm cũng thường gặp tình trạng chảy dịch mũi, gây bít tắc và ứ đọng dịch, gây viêm nhiễm tại các xoang. 
  • Dị ứng: Những người có cơ địa dị ứng với hóa chất, thức ăn, lông thú, phấn hoa… rất dễ phù nề, sưng viêm xoang, gây giảm khả năng dẫn lưu dịch, tắc nghẽn dịch mủ viêm. 
  • Bệnh lý đường hô hấp: Tai mũi họng là các cơ quan liền kề và thông nhau qua vòi, khe rỗng. Do đó, khi bị viêm tai giữa và viêm amidan, viêm họng cũng rất dễ mắc viêm xoang.
  • Trào ngược dạ dày – thực quản: Các axit dịch vị dạ dày không chỉ phá hủy niêm mạc họng mà còn gây kích ứng niêm mạc mũi. Bởi mũi họng là những cơ quan cơ quan nối liền với thanh quản và dạ dày. Ngoài ra, dịch axit còn khiến tình trạng ứ đọng tại các xoang trở nên nghiêm trọng hơn.
  • Hít phải các chất kích thích (bụi, khói thuốc lá, hoá chất…): Các chất kích thích có thể khiến lớp lông mao – tổ chức ngăn chặn các tác nhân gây hại ở mũi ngừng hoạt động. Đồng thời các hóa chất như ammonia và formaldehyde còn làm tăng tiết dịch ở mũi. 
  • Bất thường về giải phẫu mũi xoang: Những người bị vẹo vách ngăn, xoang hơi cuốn giữa, quá phát mỏm móc, bóng sàng, VA quá phát, có polyp mũi…rất dễ bị viêm xoang. Sự bất thường về giải phẫu khiến cho khả năng dẫn lưu dịch kém, tạo điều kiện cho vi sinh gây hại phát triển và hình thành bệnh.
  • Bệnh toàn thân: Người bị suy giảm miễn dịch, mắc bệnh xơ nang (Cystic fibrosis) hoặc bệnh lý hô hấp mãn tính…có thể tạo điều kiện cho vi sinh gây bệnh tấn công thuận lợi đến các cơ quan trong cơ thể. Trong đó đường hô hấp là nơi bị ảnh hưởng đầu tiên.

Ngoài ra, viêm xoang cấp có thể là hậu quả của sâu răng, chấn thương bị chấn thương mũi, có nhiều khối u vòm họng… 

Triệu chứng của viêm xoang cấp

Viêm xoang cấp là tình trạng nhiễm trùng khiến xoang bị sưng viêm và dẫn lưu dịch kém. Vì vậy, ở người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng điển hình như:

Triệu chứng viêm xoang cấp
Triệu chứng viêm xoang cấp
  • Chảy dịch mũi, tắc nghẽn và ngạt mũi: Do xoang bị bít tắc, khả năng dẫn lưu kém nên người bệnh thường có biểu hiện chảy dịch mũi và ngạt mũi. Đôi khi các dịch mũi có thể chảy xuống thành họng gây ho, vướng víu họng. Khi nằm ngủ hoặc vào ban đêm, tình trạng nghẹt mũi sẽ nghiêm trọng hơn. 
  • Đau nhức khắp mặt – mũi – đỉnh đầu: Tình trạng ứ đọng dịch mủ không chỉ xảy ra ở xoang mũi mà có thể ở cả các xoang hàm, xoang bướm, xoang trán, xoang sàng sau – trước. Do đó, người bệnh có thể cảm thấy đau nhức cục bộ tại mũi, má, đầu hoặc xuyên suốt toàn mặt. Tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn khi gặp lạnh, ngồi điều hòa.
  • Ngửi kém hoặc mất ngửi: Do bị ngạt mũi nên khứu giác của người bệnh sẽ dần mất đi. Tình trạng này chỉ là tạm thời và sẽ hết sau khi bệnh được điều trị.
  • Có mủ trong hốc mũi: Ban đầu, các dịch xoang chỉ là chất dịch lỏng trắng tương tự như cảm cúm. Sau một thời gian, các chất dịch bị ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi sẽ hóa thành dịch mủ nhầy có màu vàng hoặc xanh, mùi hôi đặc trưng.
  • Sốt, mệt mỏi: Khi cơ thể bị nhiễm trùng sẽ tăng nhiệt độ để tiêu diệt vi khuẩn. Đó là lý do người bệnh bị sốt, người mệt mỏi và chán ăn. Có người bệnh bị sốt nhẹ nhưng cũng có người bị sốt cao.

Ở người từng bị cảm cúm, sau 5-7 ngày triệu chứng ngày càng xấu đi thì cần phải nghĩ ngay đến viêm xoang cấp. Đặc biệt là tình trạng tăng tiết dịch và nghẹt mũi dai dẳng. 

Viêm xoang cấp có những triệu chứng tương đồng với viêm mũi do cảm cúm, đau nhức khớp thái dương hàm, viêm mũi dị ứng và chỉ chẩn đoán phân biệt được xét nghiệm cẩn thận. Các triệu chứng đau nhức vùng mặt, chảy mũi mủ, sung huyết mũi, ngửi kém, đau răng và kém đáp ứng với thuốc co mạch có thể giúp phân biệt.

Viêm xoang cấp là nặng hay nhẹ?

Một vài người bệnh luôn chủ quan trong điều trị viêm xoang ở giai đoạn cấp. Điều này có thể khiến tác nhân gây bệnh có thời gian phát triển và di chuyển đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể. Cho dù ngay ở giai đoạn cấp, người bệnh vẫn có khả năng gặp biến chứng:

Biến chứng viêm xoang
Biến chứng viêm xoang
  • Biến chứng ở mắt như nhiễm trùng, viêm mô liên kết kết quanh mắt, áp xe mí mắt, túi lệ rất dễ xảy ra. Bệnh nhân thường bị sưng phồng, sung huyết mắt, tình trạng chuyển biến nặng có thể để lại di chứng vĩnh viễn. Ngoài ra, một số người bệnh bị mù mắt nhưng khi nội soi đáy mắt lại không phát hiện thấy bất thường. Đó chính là biến chứng viêm thị thần kinh hậu nhãn cầu rất khó nhận biết. 
  • Các bệnh lý mãn tính về đường hô hấp như viêm họng, viêm thanh quản, viêm phế quản thường gây ho nhiều, khàn tiếng và khiến người bệnh bị mất giọng nói. Biến chứng viêm tai giữa gặp nhiều nhất ở trẻ em khiến thính lực suy giảm nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ và trí não.
  • Các biến chứng đến não như viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnh mạch xoang hang, áp xe ngoài màng cứng… tuy ít gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng người bệnh. Những tổn thương tại não có thể để lại di chứng vĩnh viễn cho dù người bệnh đã được cấp cứu.

Điều trị viêm xoang cấp an toàn, hiệu quả

Viêm xoang cấp có thể điều trị theo Tây y, Đông y hoặc dân gian. Để lựa chọn được phương pháp phù hợp nhất, người bệnh nên đến thăm khám tại bệnh viện trước, nắm bắt được nguyên nhân gây bệnh và tình trạng sức khỏe của mình.

Điều trị bằng mẹo dân gian

Trong thời kỳ bệnh mới khởi phát, người bệnh có thể sử dụng các mẹo dân gian để chữa trị tại nhà. Một vài loại thảo dược như lá diếp cá, trầu không, bạc hà, tỏi, gừng…rất dễ kiếm, cách bào chế cũng đơn giản. Người bệnh có thể tham khảo một số bài thuốc chữa viêm xoang cấp theo dân gian dưới đây:

Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
  • Nước muối sinh lý: Sử dụng xi lanh 20cc hoặc bình rửa mũi chuyên dụng để lấy dung dịch nước muối NaCl 0,09%. Sau đó nghiêng đầu sang bên phải, bơm dung dịch vào bên mũi trái để dịch thoát từ bên trái sang bên phải. Thực hiện với bên còn lại tương tự.
  • Lá diếp cá: Lấy 1 nắm lá diếp cá rửa sạch, xay nhuyễn cùng vài hạt muối. Chỉ lấy phần nước cốt và bỏ phần bã, dùng bông y tế thấm dung dịch và thoa vào hai bên mũi. Khi xoang tiết dịch thì xì mũi nhẹ nhàng để chất dịch viêm được dẫn ra ngoài.
  • Lá bèo cái: Lấy 250g lá bèo cái tươi rửa sạch và đem giã nát. Lấy phần nước cốt bèo và pha loãng với nước lọc theo tỉ lệ 1 phần bèo cái thì 2 phần nước lọc. Thực hiện biện pháp này hàng ngày cho đến khi hết triệu chứng.

Mặc dù các bài thuốc này đều giúp thuyên giảm triệu chứng nhưng không có khả năng trị bệnh tận gốc. Do đó người bệnh không nên lạm dụng dùng trong trường hợp bệnh do virus, vi khuẩn, nấm gây ra. Hiệu quả của bài thuốc cũng phụ thuộc phần nhiều vào cơ địa người bệnh. Sau 3-5 ngày điều trị không mang lại hiệu quả tốt, người bệnh nên ngừng sử dụng và chuyển sang các biện pháp có tính chuyên sâu hơn.

Phác đồ điều trị viêm xoang cấp của Tây y

Theo phác đồ của Bộ Y tế, nguyên tắc điều trị viêm xoang cấp của là kiểm soát nguyên nhân gây bệnh và làm giảm nhanh các triệu chứng lâm sàng. Do đó, người bệnh thường được dùng kháng sinh kết hợp với các loại thuốc điều trị triệu chứng. Chẳng hạn như:

Thuốc Tây y có thể gây tác dụng phụ nên cần sử dụng theo chỉ định của bác sĩ
Thuốc Tây y có thể gây tác dụng phụ nên cần sử dụng theo chỉ định của bác sĩ
  • Thuốc kháng sinh nhóm Bêta – lactam, Cephalosporin, thế hệ 1, 2, Macrolide… điều trị trong 7 đến 14 ngày.
  • Thuốc chống sung huyết mũi giúp thông thoáng mũi và các lỗ thông xoang như Oxymethazolone 0,05%, Xylomethazoline 0,05%…
  • Giảm phù nề niêm mạc mũi xoang bằng cách xịt Corticoid tại chỗ.
  • Sử dụng các loại thuốc thông mũi, tăng tiết dịch mũi.
  • Sử dụng nước muối sinh lý để sửa mũi hoặc khí dung…

Lưu ý: Trường hợp trẻ dưới 2 tuổi bị viêm xoang do cơ địa dị ứng, cần dùng đến các loại thuốc chống sung huyết mũi và các loại kháng histamin cần phải thận trọng.

Khi sử dụng các loại thuốc trên, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Các loại thuốc điều trị này thường đi kèm với tác dụng phụ. Nhất là Corticoid có thể gây nhiễm trùng và kháng sinh thì thường dẫn đến dị ứng. Nếu người bệnh gặp tình trạng nổi mẩn ngứa, khó thở sau khi dùng thuốc thì cần được cấp cứu ngay.

Đối với những người bị viêm xoang do giải phẫu mũi bất thường, bác sĩ có thể cân nhắc vào việc phẫu thuật. Điều này còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng điều trị nội khoa của người bệnh. Sau khoảng 4-6 tuần không mang lại kết quả tốt, người bệnh có thể thực hiện phẫu thuật nội soi chức năng xoang tối thiểu hoặc phẫu thuật xoang mở.

Đông y chữa viêm xoang cấp tính

Theo quan điểm của đông y, viêm xoang bắt nguồn từ việc âm dương mất cân bằng, chính khí hư, vệ khí suy giảm nên ngoại tà phong, hàn, thấp dễ xâm nhập làm Thận suy yếu, Can, Tỳ, Phế bị ảnh hưởng. Do đó căn nguyên của bệnh chủ yếu là Can hỏa – Thận âm hư – Phế nhiệt.

Vì vậy quá trình điều trị phải chú trọng giải quyết viêm nhiễm tại chỗ lẫn cân bằng âm dương để hỏa tự yên vị, nâng cao chính khí và tăng cường sức đề kháng. Y học cổ truyền có nhiều bài thuốc điều trị viêm xoang cấp dứt điểm bằng các loại thảo dược dễ tìm kiếm như kim ngân hoa, bạch đàn, đẳng sâm, bạc hà… Người bệnh có thể sử dụng một trong các bài thuốc sau:

Đông y chú trọng điều dưỡng sâu từ bên trong
Đông y chú trọng điều dưỡng sâu từ bên trong
  • Bài thuốc chữa viêm xoang cấp do dị ứng dùng phép bổ khí cổ biểu, khu phong tán hàn: Quế chi, Cam thảo, Sinh khương, Ma hoàng, Tang bạch bì, Bạch chỉ, Hoàng kỳ, Xuyên khung, Tế tân, Bạch truật…
  • Bài thuốc chữa viêm xoang cấp do virus, vi khuẩn bằng phép thanh phế, tiết nhiệt giải độc: Ngân hoa, Chi tử, Mạch môn, Hạ khô thảo, Tân di, Hoàng cầm, Thạch cao.

Người bệnh có thể tìm mua các bài thuốc tại phòng khám, trung tâm đông y. Hãy tìm hiểu kỹ và lựa chọn nhà thuốc chất lượng để đảm bảo bài thuốc không bị trộn tân dược, gây tác dụng phụ khi sử dụng.

Cách phòng ngừa bệnh hiệu quả

Viêm xoang cấp hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu bạn đọc chủ động thực hiện các biện pháp sau:

Những thực phẩm dễ gây dị ứng người bệnh cần tránh
Những thực phẩm dễ gây dị ứng người bệnh cần tránh
  • Chữa triệt để các bệnh lý thường gây viêm xoang như cảm cúm, viêm tai giữa, viêm họng, viêm amidan, trào ngược dạ dày, viêm VA…
  • Hạn chế tiếp xúc với môi trường bị ô nhiễm, các hóa chất, chất kích thích, khói thuốc lá
  • Giải quyết các bất thường về giải phẫu mũi xoang như vẹo vách ngăn, xoang hơi cuốn giữa, quá phát mỏm móc, bóng sàng…
  • Tăng cường sức đề kháng thông qua chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt lành mạnh.
  • Vệ sinh sạch sẽ tai mũi họng hàng ngày, thường xuyên sử dụng nước muối sinh lý để rửa mũi, súc họng.
  • Sử dụng máy tạo độ ẩm không khí để không khí xung quanh không quá bị khô hanh.

Ở giai đoạn viêm xoang cấp, người bệnh có thể thấy tình trạng viêm nhiễm không quá nghiêm trọng. Dù vậy, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trong điều trị khiến bệnh diễn tiến phức tạp hơn. Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh cũng cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý. Một chế độ điều dưỡng tốt sẽ giúp các biện pháp điều trị đem lại hiệu quả cao hơn, sức đề kháng được tăng cường giúp ngăn ngừa bệnh tái phát trở lại.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:

Ngày đăng: 28/04/2020 - Cập nhật lúc: 10:58 AM , 14/05/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *