Viêm da – Nguyên nhân, triệu chứng, phân loại và cách điều trị hiệu quả

Viêm da là một tình trạng tổn thương da phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng hơn 20% dân số Việt Nam. Đây là bệnh lý khá lành tính nhưng có xu hướng kéo dài, tái phát theo đợt và dễ tiến triển thành mãn tính. Một số trường hợp bệnh không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sinh hoạt mà còn gây ra các biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng người bệnh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin hữu ích để người bệnh nắm vững các nhận biết và điều trị căn bệnh khó chịu này.

Viêm da là bệnh gì? Các loại bệnh thường gặp

Viêm da là một thuật ngữ chung để mô tả tình trạng viêm, kích ứng của da. Tình trạng này thường được đặc trưng bởi dấu hiệu ngứa, đỏ và phát ban. Trong một số trường hợp có thể xuất hiện mụn nước kèm theo sừng hóa da. 

Có rất nhiều tác nhân có thể dẫn tới tình trạng viêm, kích ứng da, tuy nhiên các nhà khoa học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác. Phần lớn các trường hợp bùng phát bệnh đều liên quan đến yếu tố dị ứng và sự ứ đọng tĩnh mạch dưới da.

Viêm da là không phải là bệnh truyền nhiễm, không đe dọa đến tính mạng. Tuy nhiên, bệnh có thể gây ra các tổn thương về mặt sức khỏe và thẩm mỹ, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Viêm da là tình trạng tổn thương ngoài da phổ biến trong đời sống
Viêm, kích ứng da là tình trạng tổn thương ngoài da phổ biến trong đời sống

Một số dạng viêm da phổ biến bao gồm:

  • Viêm da dị ứng: Là một dạng tổn thương da mãn tính, đặc trưng bởi tình trạng phát ban đỏ, khô ngứa. Các triệu chứng tập trung chủ yếu ở đầu gối, khuỷu tay, quanh cổ.
  • Viêm da tiếp xúc: Xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với một tác nhân dị ứng nào đó như hóa chất, thuốc tẩy,… Tổn thương da dạng phát ban có màu đỏ, ngứa và nóng rát, châm chích hoặc phồng rộp.
  • Viêm da tiết bã: Tổn thương da màu đỏ, dạng vảy (gàu), thường xuất hiện ở những vùng da tiết nhiều dầu, bã nhờn như da đầu, mặt, ngực…
  • Viêm da cơ địa: Là một dạng tổn thương do chính cơ chế tự bảo vệ của da dân đến tình trạng khô ngứa kèm theo nổi mẩn đỏ, mụn nước và đôi khi là nứt nẻ, chảy máu.

Một số dạng ít gặp hơn:

  • Viêm da thần kinh:  Tổn thương dạng dám mảng liken hoá cứng chắc, cộm, sẫm màu do xúc động thần kinh hoặc rối loạn nội tiết.
  • Viêm da đồng tiền: Thường xảy ra sau các chấn thương da, gây ra các vết viêm loét hình bầu dục.
  • Viêm da ứ đọng: Thể bệnh này thường liên quan đến cơ chế lưu thông máu kém
  • Viêm da do vệ sinh kém (Dermatitis neglecta): Viêm nhiễm hình thành trên da xuất phát từ việc không thực hiện tốt các thói quen vệ sinh hằng ngày.

Về cơ bản, hầu hết các loại viêm da đều được phân chia thành các giai đoạn cấp tính và mãn tính. Triệu chứng và phác đồ điều trị của các giai đoạn này cũng không giống nhau. Người bệnh cần đi đến các cơ sở khám bệnh da liễu để được chẩn đoán và đánh giá mức độ, từ đó có phương pháp điều trị hiệu quả nhất.

Triệu chứng viêm da dễ phân biệt

Phần lớn các thể bệnh viêm da đều có các triệu chứng đặc trưng giúp người bệnh dễ dàng phân biệt. Tuy nhiên, đôi khi triệu chứng giữa các thể bệnh lại khá giống nhau, dẫn đến những sai lệch trong chẩn đoán và điều trị. Thậm chí có trường hợp viêm không có bất kỳ triệu chứng nào.

4 triệu chứng được coi là đặc trưng, xuất hiện ở hầu hết các thể bệnh viêm ngoài da gồm:

  • Đỏ
  • Ngứa
  • Sưng 
  • Da tổn thương (phát ban, rộp, phồng, nứt nẻ…)

Bên cạnh đó, một số dấu hiệu đặc trưng có thể giúp người bệnh dễ dàng phân biệt các thể bệnh thường gặp là:

Triệu chứng viêm da cơ địa

  • Da khô, sần, sưng, ngứa, dày lên, nứt nẻ và bong vảy
  • Xuất hiện các vết sưng nhỏ, mụn nước. Khi gãi có thể chảy mủ
  • Vị trí tổn thương: chủ yếu ở mặt, vùng da quanh đầu gối, khuỷu tay, cổ tay, mắt cá chân hoặc khắp người.

Triệu chứng viêm da tiếp xúc

  • Phát ban da có kích thước từ vài mm đến vài cm, gây phù nề rõ rệt
  • Xuất hiện các bọng nước, mụn nước, có thể đi kèm những mụn mủ nhỏ sau khoảng vài giờ kể từ khi tiếp xúc dị nguyên
  • Ngứa, cảm giác nóng rát, phỏng rộp.

Triệu chứng viêm da tiết bã

  • Da đóng vảy, dễ bong tróc, màu trắng hoặc hơi vàng
  • Da đỏ, sưng nhẹ và ngứa nhiều
  • Xuất hiện ở những vùng da nhiều dầu, phổ biến nhất là da đầu
Sưng, nóng, đỏ, ngứa là các dấu hiệu chung của bệnh viêm da
Sưng, nóng, đỏ, ngứa là các dấu hiệu chung của viêm, dị ứng da

Triệu chứng viêm da dị ứng

  • Da nổi sẩn đỏ tại vị trí tiếp xúc tác nhân dị ứng
  • Có thể xuất hiện mụn nước hoặc bóng nước to
  • Cảm giác ngứa ngáy, châm chích, khô rát và bỏng, khó chịu

Triệu chứng viêm da ứ máu

  • Thường xuất hiện ở mắt cá chân hoặc cẳng chân
  • Da dày lên đổi sang màu đỏ
  • Xuất hiện các vết loét, rỉ dịch hoặc máu, sau đó kết vảy
  • Ngứa và sưng tấy

Các nguyên nhân gây bệnh cụ thể 

Với mỗi loại viêm da khác nhau sẽ có các nguyên nhân gây bệnh khác nhau. Cụ thể:

Nguyên nhân gây bệnh viêm da dị ứng

  • Da khô 
  • Điều kiện môi trường lạnh, bụi bẩn
  • Vi khuẩn trên da
  • Dị ứng thực phẩm
  • Cơ địa dị ứng hoặc di truyền gen bệnh

Nguyên nhân gây bệnh viêm da tiếp xúc

  • Chất tẩy rửa
  • Mỹ phẩm
  • Kim loại, điển hình là niken
  • Xi măng
  • Nước hoa, mỹ phẩm
  • Kem bôi Corticosteroid
Nguyên nhân gây bệnh viêm da khác nhau ở từng thể bệnh
Nguyên nhân gây bệnh khác nhau ở từng thể bệnh

Nguyên nhân gây bệnh viêm da tiết bã

  • Nhiễm ấm
  • Căng thẳng, mệt mỏi
  • Rối loạn nội tiết

Nguyên nhân gây bệnh viêm da cơ địa

  • Lạm dụng kem chứa Steroid
  • Mỹ phẩm kém chất lượng
  • Thay đổi nội tiết 

Nguyên nhân gây bệnh viêm da ứ máu

  • Do lưu thông máu trong cơ thể kém trong bệnh giãn tĩnh mạch hoặc nhiễm trùng, máu tĩnh mạch từ chân về tim bị ứ đọng, đi vào mô da gây nên bệnh.

Ai là người dễ bị bệnh?

Viêm da có thể xảy ở bất cứ đối tượng nào, tuy nhiên, nếu bạn có một trong số các yếu tố sau, nguy cơ mắc bệnh  sẽ tăng lên đáng kể. Các yếu tố làm tăng khả năng khiến da bị viêm gồm:

  • Tuổi tác: Mặc dù bệnh có thể gặp phải ở mọi lứa tuổi nhưng một số thể bệnh như viêm da cơ địa dễ gặp ở ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
  • Cơ địa và di truyền: Người có cơ địa dị ứng hoặc có tiền sử gia đình mắc các bệnh dị ứng như hen suyễn, viêm mũi dị ứng… có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
  • Nghề nghiệp: Thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, bụi bẩn, phấn hoa, kim loại nặng sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
  • Bệnh tật: Bệnh nhân suy tim sung huyết, Parkinson, HIV có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Bệnh viêm da có lây không? Có nguy hiểm không?

Các triệu chứng ngứa ngáy, phát ban, nổi mẩn đỏ, mụn nước bên ngoài da khiến nhiều người cho rằng viêm da có thể truyền nhiễm từ người sang người. Tuy nhiên, theo Thầy thuốc ưu tú, BSCKII Lê Phương – Nguyên PGĐ Bệnh viện YHCT Hà Đông, hầu hết các thể bệnh viêm da không phải là bệnh truyền nhiễm, không có tính chất lây truyền từ người sang người, trừ một số trường hợp di truyền từ bố mẹ sang con cái. 

Mặc dù không có khả năng lây nhiễm từ người sang người nhưng viêm, dị ứng da có thể lan rộng từ một vùng da sang các bộ phận lân cận rồi toàn bộ cơ thể. Do vậy, người bệnh nên chủ động thăm khám, phát hiện và điều trị bệnh từ sớm.

"Một

Đánh giá về mức độ nguy hiểm, bác sĩ Lê Phương cho rằng, viêm da không phải là bệnh da liễu quá nguy hiểm, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Các triệu chứng ngoài da phần lớn chỉ gây ra tình trạng ngứa ngáy, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và thẩm mỹ người bệnh. Những ảnh hưởng này về lâu dài có thể gây áp lực nặng nề lên tâm lý người bệnh, khiến họ cảm thấy mất tự tin, mặc cảm trong giao tiếp. Hậu quả có thể gây trầm cảm, khiến bệnh nặng dần và khó điều trị hơn.

Đặc biệt, trong một số trường hợp nặng, bệnh có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây ra một số biến chứng nguy hiểm như:

  • Chốc lở: Da tổn thương bị nhiễm tụ cầu, hình thành các vết loét, vết nứt, chảy dịch nguy hiểm.
  • Viêm tế bào: Tổn thương da sưng, đỏ, mềm, nóng, lan rộng. Biến chứng này thường xảy ra ở người bệnh có hệ thống miễn dịch suy giảm, có thể đe dọa tới tính mạng.
  • Sẹo thẩm mỹ và thay đổi sắc tố da

Chẩn đoán

Thông thường viêm da sẽ được chẩn đoán thông qua các triệu chứng lâm sàng các kết quả các xét nghiệm cận lâm sàng. 

Một số xét nghiệm thường được sử dụng trong chẩn đoán bệnh:

  • Test dị ứng da
  • Sinh thiết da
  • Xét nghiệm soi tươi (trường hợp nghi ngờ nhiễm nấm)
  • Xét nghiệm Patch (trường hợp nghi ngờ viêm da tiếp xúc)

Các phương pháp điều trị viêm da hiện nay

Điều trị viêm da phụ thuộc vào thể bệnh và nguyên nhân gây bệnh của từng loại bệnh, từng người bệnh. Với mỗi mức độ khác nhau, người bệnh có thể lựa chọn phương pháp tự chăm sóc tại nhà hoặc sử dụng thuốc theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Cụ thể:

Cách giảm viêm, giảm ngứa da tại nhà bằng mẹo dân gian 

Với những trường hợp viêm dạng nhẹ, mới bùng phát, người bệnh có thể áp dụng một số mẹo dân gian sau để cải thiện tình trạng khô ngứa, khó chịu tại nhà. Phương pháp này sử dụng các thảo dược tự nhiên, dễ kiếm, ít tốn kém chi phí và khá an toàn với người sử dụng. 

"Một

Một số mẹo dân gian có thể áp dụng khi da bị viêm ngứa bao gồm:

  • Cách chữa viêm da bằng lá trầu không: Lấy 1 nắm lá trầu không, rửa sạch, đun sôi với nước. Dùng nước này tắm hoặc ngâm rửa vùng da cần điều trị mỗi ngày 1 – 2 lần, liên tục trong nhiều ngày.
  • Cách dùng lá khế: Tương tự như lá trầu không, người bệnh có thể đun sôi 1 nắm lá khế đã rửa sạch. Dùng nước này tắm, rửa, vệ sinh vùng da đang bị tổn thương.
  • Dùng lá lốt: Để chữa viêm da, người bệnh có thể lấy 1 nắm lá lốt, rửa sạch, ngâm với nước muỗi pha loãng trong khoảng 15 phút. Lấy lá này xay nhuyễn với 1 chút muối và nước sạch, uống mỗi ngày 1 ly. Hoặc người bệnh cũng có thể giã nhuyễn lá lốt với 1 chút muối biển rồi đắp lên vùng da cần điều trị.
  • Mật ong, dầu dừa hoặc gel nha đam: Những nguyên liệu này có thể dùng bôi trực tiếp lên vùng da cần điều trị để giúp làm dịu, mềm da, cải thiện tình trạng khô ngứa, bong tróc, nứt nẻ, giúp da chóng hồi phục hơn.

Lưu ý, các phương pháp chỉ có hiệu quả cải thiện triệu chứng trong trường hợp bệnh nhẹ. Với những trường hợp tổn thương da nặng hơn, người bệnh nên tiến hành thăm khám và điều trị theo liệu trình của bác sĩ chuyên khoa.

Điều trị viêm da bằng tây y

Thuốc điều trị viêm da được chỉ định khác nhau tùy thuộc vào dạng và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Một số loại thuốc thường được sử dụng trong điều trị gồm:

  • Kem, mỡ bôi chứa corticoid: Hydrocortisone, Betamethasone, Clobetasol, Dexamethasone, Fluocinolone, Triamcinolone… Thường được sử dụng trong thời gian ngắn cho đến khi phát ban được kiểm soát. Thuốc có thể gây teo da, mỏng da, giãn tĩnh mạch dưới da, viêm nang lông…
  • Corticoid dạng uống: Prednisolon, Methylprednisolon, Dexamethason…
  • Thuốc kháng Histamin: Cetirizin, Loratadin, Desloratadine… có tác dụng giảm ngứa.
  • Thuốc kháng sinh/chống nấm: Dùng trong trường hợp có nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm da.
  • Thuốc ức chế miễn dịch: Tacrolimus, cyclosporine… dùng thay thế Corticoid trong một số trường hợp.
Các loại thuốc bôi ngoài da cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ
Các loại thuốc bôi ngoài da cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ

Lưu ý: Các loại thuốc tây điều trị da bị viêm thường cho hiệu quả nhanh, mạnh ngay tại thời điểm dùng thuốc. Tuy nhiên, nếu dùng kéo dài, thuốc có thể gây hại cho da (mỏng da, teo da, lão hóa, rạn da…) và gây ra một số vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như loãng xương, suy tuyến thượng thận, suy gan, viêm thận… Người bệnh không nên tự ý mua và dùng thuốc tại nhà khi không có sự hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

Ngoài sử dụng thuốc, tây y còn áp dụng biện pháp quang trị liệu trong điều trị viêm da. Phương pháp này sử dụng ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo (đã được kiểm soát bước sóng) để chiếu trực tiếp vào vùng da bị tổn thương. Mặc dù mang lại một số hiệu quả điều trị nhất định nhưng giải pháp này còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, trong đó có nguy cơ ung thư da. Do vậy, người bệnh cần cân nhắc trước khi thực hiện.

Điều trị viêm da theo đông y (Y học cổ truyền)

Theo quan niệm của Đông y, viêm da bắt nguồn từ sự suy yếu chức năng điều hòa và thải độc của can thận, cơ địa lỏng lẻo, vệ khí hư hao. Lúc này, phong hàn, nhiệt độc bên ngoài tấn công sẽ gây huyết nhiệt, uất tích dưới da và hình thành bệnh. 

Vì vậy, khi điều trị bệnh, đông y không chỉ chú trọng cải thiện triệu chứng bên ngoài mà còn tập trung nâng cao miễn dịch, ổn định phủ tạng, bồi bổ khí huyết. Như vậy, bệnh được loại bỏ cả căn nguyên bên trong, đồng thời đẩy lùi dứt điểm các triệu chứng bên ngoài, ngăn ngừa bệnh tái phát.

Đông y là một phương pháp trị viêm da lành tính và toàn diện
Đông y là một phương pháp trị tình trạng viêm, kích ứng da lành tính và toàn diện

Ưu điểm của phương pháp đông y là sử dụng thảo dược tự nhiên, an toàn, ít gây tác dụng phụ lên cơ thể người bệnh. Hơn nữa, nhờ cơ chế tác dụng tận gốc, các bài thuốc đông y có hiệu quả chữa bệnh lâu dài và toàn diện, phù hợp với hầu hết các đối tượng bệnh cấp tính và mãn tính. 

Để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất, người bệnh nên tìm đến các cơ sở khám chữa đông y uy tín, chất lượng để được kê đơn, bốc thuốc đúng người, đúng bệnh. Cần lưu ý, hiệu quả của thuốc đông y khá chậm, vậy nên, người dùng cần kiên trì sử dụng trong một thời gian nhất định.

Chăm sóc da và phòng ngừa bệnh đúng cách tại nhà

Các biện pháp chăm sóc da có thể giúp hỗ trợ cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa bệnh tái phát, bao gồm:

  • Chườm mát hoặc chườm lạnh
  • Tắm bột yến mạch
  • Bôi kem dưỡng ẩm 1 – 2 lần mỗi ngày, tốt nhất là sau khi tắm
  • Không cào gãi, chà xát mạnh lên vùng da bị tổn thương
  • Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu vải mềm, thấm hút mồ hôi tốt
  • Cân nhắc khi lựa chọn các sản phẩm bột giặt, xà phòng, mỹ phẩm, nước hoa… an toàn, tránh dị ứng
  • Xây dựng chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt hợp lý, điều độ. Kiêng thuốc lá, rượu bia, cà phê và các loại đồ uống chứa chất kích thích khác.

Viêm da là tình trạng tổn thương ngoài da không quá nghiêm trọng và nguy hiểm nếu được chăm sóc và điều trị đúng cách. Hy vọng bài viết trên đây đã cung cấp những thông tin hữu ích giúp bạn hiểu và biết cách xử lý hiệu quả, an toàn khi gặp phải căn bệnh khó chịu này. 

XEM THÊM:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *