Các loại điều trị viêm họng hạt bằng thuốc Tây và lưu ý khi dùng

Điều trị viêm họng hạt bằng thuốc tây là phương pháp phổ biến và được nhiều người bệnh quan tâm. Vậy, viêm họng hạt uống thuốc gì? Quá trình điều trị viêm họng hạt bằng thuốc Tây cần lưu ý những gì? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp các thắc mắc này của người bệnh.

Viêm họng hạt là bệnh lý viêm nhiễm đường hô hấp mãn tính, kéo dài trên 12 tuần. Bệnh được đặc trưng bởi sự xuất hiện của các hạt tại thành sau họng gây đau rát, ngứa vướng, ho. Đây không phải là bệnh quá nguy hiểm nhưng rất khó để điều trị khỏi dứt điểm.

Theo Tây y, phác đồ điều trị viêm họng hạt cần căn cứ và nguyên nhân và triệu chứng biểu hiện của bệnh. Theo đó, các loại thuốc Tây được lựa chọn để điều trị viêm họng hạt sẽ bao gồm:

Thuốc điều trị triệu chứng

Khi bị viêm họng hạt, người bệnh có thể gặp một số triệu chứng điển hình như ho khan hoặc ho có đờm, đau rát họng, sốt, sổ mũi, chảy nước mũi… Nhóm thuốc điều trị triệu chứng sẽ tác dụng đẩy lùi và cải thiện các triệu chứng này. Tùy vào mức độ nặng nhẹ và thể trạng của người bệnh, các thuốc điều trị viêm họng hạt thường được sử dụng trong điều trị gồm:

Thuốc chống viêm 

Nhóm thuốc này có tác dụng làm giảm hiện tượng viêm đỏ, sưng đau, phù nề, xung huyết tại niêm mạc họng. Hiện nay có 3 nhóm thuốc chống viêm chính được dùng trong điều trị viêm họng hạt là:

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID)

Thường dùng Ibuprofen, Diclophenac, Aspirin… Cơ chế tác dụng của nhóm thuốc này là ức chế sinh tổng hợp Prostaglandin – một chất trung gian hóa học gây viêm và ngăn chặn thần kinh cảm nhận tín hiệu đau. Ngoài tác dụng chống viêm, các thuốc thuộc nhóm này còn có tác dụng hạ sốt, giảm đau.

Việc sử dụng thuốc kháng viêm không chứa steroid lâu dài có thể gây ra một số tổn thương trên dạ dày như viêm loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, viêm thận kẽ cấp hoặc suy thận. Một số thuốc còn làm tăng nguy cơ các vấn đề về tim mạch và huyết áp. Người bệnh nếu dùng quá liều nhóm thuốc này có thể gây ra một số tác dụng phụ như ù tai, điếc, rối loạn máu, suy gan, suy thận.

Cơ chế tác dụng chống viêm, giảm phù nề của nhóm thuốc NSAID
Cơ chế tác dụng chống viêm, giảm phù nề của nhóm thuốc NSAID

Chú ý:

  • Không phối hợp các thuốc kháng viêm không Steroid với nhau vì có thể gây quá liều, làm tăng tác dụng phụ
  • Không sử dụng Aspirin cho trẻ dưới 18 tuổi vì có thể gây hội chứng Reye – một hội chứng não gan hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong cao.

Thuốc chống viêm Steroid – Corticosteroid

Thường dùng Prednisolon, Methylprednisolon, Dexamethason, Betamethason… trong điều trị viêm họng hạt nặng. Nhóm thuốc điều trị và cải thiện tình trạng viêm sưng, nóng đỏ ở cổ họng theo cơ chế giảm hoạt động của bạch cầu, giảm sản xuất cytokine, ức chế giãn mạch máu và tăng tính thấm mao mạch tại tổ chức viêm. Từ đó làm ức chế và giảm hoạt tính của các phản ứng viêm.

Nhóm thuốc này mang lại tác dụng chống viêm, giảm đau nhanh, mạnh. Tuy nhiên thuốc chỉ được sử dụng trong các trường hợp viêm nặng và dùng trong thời gian ngắn (1 – 2 tuần). Một số tác dụng phụ có thể gặp trong đợt điều trị ngắn ngày gồm: kích ứng, tăng nguy cơ viêm loét dạ dày, mất ngủ, phát ban…

Tác dụng phụ nguy hiểm dễ xảy ra hơn với những người dùng thuốc trong thời gian dài hoặc dùng ngắn ngày nhưng lặp lại nhiều đợt. Một số tác dụng phụ nguy hiểm người bệnh viêm họng hạt có thể gặp nếu lạm dụng corticoid trong điều trị:

  • Loãng xương
  • Tăng nguy cơ nhiễm trùng
  • Tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim
  • Tăng đường huyết
  • Loét dạ dày, tá tràng
  • Đục thủy tinh thể, Glocom(tăng nhãn áp)
  • Mỏng da, chậm lành vết thương
  • Chậm lớn ở trẻ nhỏ
  • Hội chứng Cushing (khuôn mặt trăng tròn, gù trâu do rối loạn phân bố mỡ)
Cấu trúc hóa học của các corticoid chống viêm
Cấu trúc hóa học của các corticoid chống viêm

Nhìn chung, liều Corticoid càng cao, thời gian dùng càng dài, nguy cơ tác dụng càng lớn. Do vậy, người bệnh cần tuân thủ đúng thời gian và liều lượng dùng thuốc theo đơn thuốc điều trị viêm họng hạt của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý sử dụng, không tái sử dụng đơn thuốc cũ trong các đợt cấp tiếp theo của bệnh.

Thuốc chống viêm giảm phù nề nhóm Enzyme

Còn được gọi là các men chống viêm như Alphachymotrypsin, Serratiopeptidase… Các men này có nguồn gốc từ tự nhiên do một số tuyến của cơ thể người, động vật hoặc vi sinh vật tiết ra. Các men này có đặc tính chống viêm, giảm phù nề, làm tan đờm….

Alphachymotrypsin là men chống viêm thường được dùng nhất, điều chế từ tuyến tụy của bò. Thuốc có tác dụng chống viêm, thúc đẩy sự tiêu tan các chỗ phù viêm do đó làm giảm sự xung huyết tại vị trí niêm mạc họng bị tổn thương.

Thuốc chống viêm dạng men có thể dùng dạng đường uống, tiêm hoặc ngậm. Tuy nhiên, với bệnh viêm họng hạt, các bác sĩ khuyến cáo sử dụng dạng ngâm để tăng hiệu quả điều trị.

Khi sử dụng các men chống viêm, người bệnh cần thận trọng với một số tác dụng phụ như phù giác mạc, tăng nhãn áp, viêm màng bồ đào…

Điều trị viêm họng hạt bằng thuốc Tây – Thuốc giảm đau, hạ sốt

Các thuốc giảm đau, hạ sốt thường dùng là Paracetamol và các thuốc thuộc nhóm chống viêm không chứa Steroid kể trên, phổ biến là Ibuprofen. 

Liều dùng:

  • Paracetamol: 10 – 15mg/kg cân nặng, tối đa không quá 75mg trong 24 giờ
  • Ibuprofen: 200 – 400mg, cách nhau 4 – 6 giờ/lần, tối đa là 1,2g/ ngày. Trẻ em dùng với liều 20 – 30mg/kg thể trọng/ngày, chia làm nhiều liều nhỏ.

Cả Paracetamol và Ibuprofen đều chuyển hóa qua gan và thải trừ qua thận nên cần thận trọng khi dùng cho bệnh nhân có vấn đề tại gan và thận. 

Các thuốc hạ sốt, giảm đau cần dùng đúng liều lượng để tránh gây tác dụng phụ
Các thuốc hạ sốt, giảm đau cần dùng đúng liều lượng để tránh gây tác dụng phụ

Tác dụng phụ thường gặp của nhóm thuốc này là mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, mất ngủ, phát ban… Đôi khi người bệnh có thể bị rối loạn thị giác, rối loạn đông máu. 

Thuốc súc họng

Mục đích của việc sử dụng nhóm thuốc này là làm sạch đường thở, thay đổi môi trường pH vùng họng để tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh. Để giảm các triệu chứng bệnh viêm họng hạt, các bác sĩ thường sử dụng các dung dịch súc họng có tính kiềm để kiềm hóa pH môi trường họng. Thành phần của các dung dịch súc họng này thường chứa NaCl, NaF, acid boric, xylitol, kẽm sulfat, tinh dầu thơm, menthol…

Người bệnh nên sử dụng thuốc súc họng sau khi đánh răng để có hiệu quả cao và kéo dài hơn. Mỗi ngày thực hiện súc họng từ 1 – 3 lần. Ngoài ra, thuốc súc họng cũng có thể gây ra nhiều tác dụng phụ như phát ban, toát mồ hôi, ngứa họng, phồng rộp môi, mặt đỏ, thậm chí có thể sốc phản vệ và tử vong. Do vậy, người bệnh cần thận trọng khi lựa chọn và sử dụng các thuốc súc họng.

Sử dụng các loại thuốc súc họng để cải thiện tình trạng viêm nhiễm tại niêm mạc họng
Sử dụng các loại thuốc súc họng để cải thiện tình trạng viêm nhiễm tại niêm mạc họng

Lưu ý: Các loại thuốc súc họng (trừ nước muối sinh lý) chỉ nên dùng tối đa dưới 10 ngày. Nếu dùng kéo dài thuốc có thể gây mất cân bằng vi sinh tại họng, tăng nguy cơ gây bệnh nấm họng, viêm loét họng, làm nặng hơn tình trạng viêm loét họng.  

Điều trị viêm họng hạt bằng thuốc Tây – Thuốc trị ho

Thuốc giảm ho có tác dụng trung tâm ho như Dextromethorphan, Codein, Pholcodin… với các biệt dược như Neocodion, Atussin, Rhumenol… 

Ho là phản xạ giúp tổng dị vật hoặc đờm ra khỏi đường hô hấp, làm thông thoáng đường thở, giúp dễ thở hơn. Các thuốc nhóm này chỉ nên dùng cho các trường hợp ho khan, ho nhiều gây mệt mỏi, kiệt sức.

Lưu ý:

  • Thuốc chứa codein có thể gây ức chế hô hấp, không dùng cho trẻ em dưới 18 tuổi, người vừa được cắt amidan hoặc nạo VA. 
  • Không dùng thuốc ho cho người suy hô hấp, hen suyễn, trẻ em, phụ nữ có thai và cho con bú.

Thuốc long đờm

Thường dùng: N- Acetylcystein, Carbocystein Ambroxol, Bromhexin… Cơ chế tác dụng của nhóm thuốc này là làm thay đổi cấu trúc đờm, làm đứt hoặc bẻ gãy các cầu nối liên kết khiến cho đờm giảm độ nhớt, độ đặc. Từ đó giúp dễ tống đờm ra ngoài hơn.

Nên cho trẻ uống nhiều nước với thuốc long đờm để đạt hiệu quả tốt hơn
Nên cho trẻ uống nhiều nước với thuốc long đờm để đạt hiệu quả tốt hơn

Lưu ý: Nhóm thuốc long đờm có thể gây tràn dịch màng phổi và phá hỏng lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Thuốc chống dị ứng H1

Một số nhóm thuốc kháng Histamin H1 được sử dụng trong điều trị viêm họng hạt với tác dụng làm dịu cổ họng, giảm ho, an thần và cải thiện các triệu chứng sổ mũi, ngạt mũi. 

Các thuốc thường dùng: Diphenylhydramin,Promethazine, Chlopheniramin, Alimemazin… Nhược điểm của các thuốc này là gây buồn ngủ và giảm tiết dịch nên có thể gây ra các cục đờm tắc nghẽn, khó tống đờm ra ngoài.

Thuốc ngậm, thuốc tê tại chỗ

Một số thuốc ngậm chứa hoạt chất gây tê, sát trùng, giảm đau tại chỗ như benzonatate, menthol, lidocain… có thể làm dịu ho, giảm đau và sát trùng tại chỗ niêm mạc họng.

Điều trị viêm họng hạt bằng thuốc Tây giải quyết nguyên nhân 

Có rất nhiều nguyên nhân gây viêm họng hạt có thể kể đến như nhiễm trùng, bệnh lý dạ dày, hô hấp, các tác nhân từ môi trường như dị nguyên, thời tiết, bụi bẩn, hóa chất… Với những nguyên nhân khác nhau, việc sử dụng thuốc điều trị cũng sẽ thay đổi, phù hợp với căn nguyên gây bệnh.

Điều trị viêm họng hạt bằng thuốc kháng sinh

Kháng sinh điều trị viêm họng hạt chỉ sử dụng trong các trường hợp viêm do nhiễm trùng hoặc bội nhiễm vi khuẩn sau virus. Thông thường, các kháng sinh hay sử dụng trong điều trị viêm họng hạt gồm: Nhóm Penicillin (amoxicillin, penicillin,..), nhóm Cephalosporin (cephalexin, cefixim…), nhóm Macrolid (erythromycin, clarithromycin, roxithromycin… )

Các kháng sinh này có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn gây bệnh, từ đó làm giảm các phản ứng viêm tại niêm mạc họng.

Liệu trình điều trị bằng kháng sinh thường kéo dài khoảng 7 ngày. Trường hợp, sau 7 ngày triệu chứng viêm do vi khuẩn không được cải thiện, các bác sĩ có thể cân nhắc tăng liều hoặc đổi thuốc.

Sử dụng kháng sinh điều trị viêm họng hạt cần tuân thủ đúng liều và đủ thời gian
Sử dụng kháng sinh điều trị viêm họng hạt cần tuân thủ đúng liều và đủ thời gian

Lưu ý:

  • Kháng sinh được lựa chọn theo kết quả kháng sinh đồ hoặc theo kinh nghiệm của bác sĩ
  • Người bệnh không được tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi không có y lệnh
  • Người bệnh không dừng sử dụng kháng sinh sau 2 – 3 ngày khi các triệu chứng bệnh thuyên giảm vì có thể gây kháng thuốc.

Thuốc điều trị viêm xoang

Nếu viêm họng hạt do bệnh viêm xoang mãn tính, người bệnh có thể được sử dụng một số thuốc:

  • Thuốc xịt mũi chứa corticoid: Chứa các thành phần như mometasone furoate, fluticasone… có tác dụng giảm nhanh các triệu chứng ngứa, chảy nước mũi, nhức sống mũi. Loại thuốc này hầu như chỉ cho tác dụng tại chỗ, ít hấp thụ toàn thân nên ít gây tác dụng phụ. Tuy nhiên, nếu dùng kéo dài, thường xuyên, thuốc có thể gây hiện tượng phụ thuộc và nhờn thuốc.  Một số tác dụng phụ kèm theo bao gồm: chảy máu cam, viêm họng, rát mũi và kích ứng mũi…
  • Thuốc khác: Thuốc giảm đau, chống dị ứng… dùng điều trị kết hợp như trên.

Thuốc điều trị trào ngược dạ dày

Trào ngược dạ dày thực quản là một trong những nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây bệnh viêm họng hạt. Nếu viêm họng hạt do hội chứng trào ngược dạ dày, các bác sĩ thường chỉ định một số thuốc điều trị sau:

  • Kháng sinh diệt HP (Helicobacter Pylori): Thường dùng amoxicillin, clarithromycin, metronidazol…dạng đơn độc hoặc kết hợp nhiều kháng sinh.
  • Thuốc ức chế bơm proton: Omeprazole, Lansoprazole, Rabeprazole… làm giảm triệu chứng ợ nóng, trào ngược, khó nuốt và ho kéo dài. Trong đó, Omeprazole là thuốc có tác dụng ức chế tiết acid nhanh và mạnh, nên dùng ít nhất 1 giờ trước khi ăn. Thuốc có thể gây một số tác dụng không mong muốn như tiêu chảy, táo bón, đau đầu, buồn nôn… 
Phosphalugel được sử dụng thường xuyên để bao niêm mạc dạ dày trong các trường hợp trào ngược
Phosphalugel được sử dụng thường xuyên để bao niêm mạc dạ dày trong các trường hợp trào ngược
  • Thuốc kháng histamin H2: Gồm cimetidin, ranitidin, nizatidin, famotidin… Nhóm thuốc này có tác dụng làm giảm hoạt động tiết acid dịch vị dạ dày. Từ đó, cải thiện tình trạng ợ nóng, ợ hơi ở người bệnh trào ngược thực quản – dạ dày và nhanh chóng làm liền những ổ loét trong niêm mạc tá tràng. Một số tác dụng phụ thường thấy của thuốc: đau đầu, mệt mỏi, ban đỏ, chóng mặt, tiêu chảy, tụt huyết áp, giảm tiểu cầu, rối loạn nhịp tim, độc gan…

Những lưu ý khi điều trị viêm họng hạt bằng thuốc Tây

Trong quá trình điều trị viêm họng bằng thuốc Tây, người bệnh cần chú ý những vấn đề sau để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị:

  • Thực hiện nghiêm chỉnh các hướng dẫn về liều lượng và thời gian dùng thuốc ghi trong đơn thuốc của bác sĩ
  • Hạn chế tối đa sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích có thể làm nặng hơn tình trạng bệnh
  • Tránh sử dụng các thực phẩm cay nóng, nhiều gia vị, nhiều đường, muối và dầu mỡ
  • Vệ sinh răng miệng, đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, sau ăn và trước khi đi ngủ
  • Không lạm dụng thuốc, đặc biệt là thuốc kháng sinh và corticoid trong điều trị
  • Không tự ý tăng liều thuốc để đẩy nhanh tốc độ điều trị
  • Không tái sử dụng đơn thuốc cũ trong các lần điều trị đợt cấp của viêm họng hạt tiếp theo

Điều trị viêm họng hạt bằng thuốc tây hiện đang là phương pháp chữa phổ biến được đông đảo bệnh nhân áp dụng do tính tiện lợi. Tuy nhiên, hầu hết thuốc Tây đều có thể gây ra những tác dụng phụ nguy hiểm. Do vậy, người bệnh cần lưu ý tuân thủ đúng liệu trình theo chỉ định của bác sĩ để đạt hiệu quả mong muốn.

THÔNG TIN HỮU ÍCH:

Ngày đăng: 14/06/2020 - Cập nhật lúc: 5:15 PM , 12/06/2020

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *